نویسنده: پارسا نصیریخواه
چکیده
تشکیل دولت اسرائیل در سال ۱۹۴۸ نه تنها رویدادی سیاسی در تاریخ خاورمیانه، بلکه نقطهای محوری در تاریخ دینی یهودیت است. شاخههای مختلف یهودیت نسبت به این رخداد مواضع یکسان نداشتند و هنوز هم ندارند. ارتودوکسهای سنتی تشکیل اسرائیل را امری ممنوع پیش از ظهور موعود میدانند، در حالی که صهیونیستهای مذهبی آن را مرحلهای از روند رستگاری میشمارند. بسیاری از یهودیان اصلاحطلب و محافظهکار، گرچه دیدگاهی غیرمذهبی دارند، وجود اسرائیل را به عنوان پناهگاه امن برای یهودیان و زمینهای برای حفظ فرهنگ و هویت یهودی میدانند. این مقاله با رویکردی تحلیلی و تاریخی به بررسی این دیدگاهها میپردازد.
مقدمه
مسئله بازگشت یهودیان به سرزمین اسرائیل و تشکیل یک دولت یهودی ریشهای دیرینه در سنت دینی یهودی دارد. با این حال، در دوران پسامدرن و پس از جنبشهای ملیگرایی اروپایی، بحث صهیونیسم و دولت یهود شکل تازهای یافت. ظهور دولت اسرائیل پرسشی مهم را پیش روی یهودیان قرار داد:
آیا تشکیل دولت یهودی یک ضرورت سیاسی-تاریخی است یا یک اقدام الهی که باید تنها پس از آمدن ماشیح (موعود) محقق شود؟
با این حال، تجربه تاریخی و ادامه تهدیدهای امنیتی نشان داده است که وجود یک دولت مستقل یهودی میتواند امنیت و بقا این ملت را تضمین کند و زمینهای برای تقویت هویت فرهنگی و دینی آنها باشد.
دیدگاه ارتودوکسهای سنتی؛ ممنوعیت تشکیل دولت قبل از ماشیح
ارتودوکس سنتی، بهویژه جریان حریدی ضدصهیونیست، تشکیل دولت اسرائیل را پیش از ظهور ماشیح نامشروع میداند. مبنای اصلی آنان به متنی از تلمود، رساله کتوبوت بازمیگردد که در آن به «سه سوگند» اشاره شده است:
یهودیان نباید با زور به سرزمین اسرائیل بازگردند.
نباید علیه ملتهای جهان قیام کنند.
ملتها نباید یهودیان را بیش از حد آزار دهند.
این گروهها اعتقاد دارند که بازگشت و حکومت یهودی باید نتیجه مداخله مستقیم خداوند باشد، نه نتیجه سیاست یا ملیگرایی انسانی.
با این حال، حتی برخی منتقدان صهیونیسم سنتی، پذیرفتهاند که دولت اسرائیل تاکنون توانسته امنیت حداقلی و هویت فرهنگی یهودیان را حفظ کند و از آنجا که در طول تاریخ یهودیان بارها قربانی تهدیدات شدهاند، وجود چنین دولتی میتواند نقش حیاتی داشته باشد.
صهیونیستهای مذهبی؛ دولت اسرائیل بهمثابه آغاز رستگاری
جریان صهیونیسم مذهبی، به رهبری خاخام آویراهام کوک، تشکیل دولت را مرحلهای از روند رستگاری میدانند. آنان معتقدند که حتی اگر دولت توسط افراد سکولار تاسیس شده باشد، حضور آن در سرزمین تاریخی یهودیان آغاز تحقق وعدههای الهی است.
این نگرش باعث شد که بخش مهمی از شهرکنشینان مذهبی و نیروهای دفاعی اسرائیل، با انگیزهای دینی و الهامبخش، نقش خود را در امنیت و توسعه کشور ایفا کنند.
یهودیت اصلاحطلب و محافظهکار؛ اسرائیل به عنوان پناهگاه امن
یهودیان اصلاحطلب و محافظهکار، دیدگاهی غیرمذهبی دارند اما به نقش اسرائیل در حفظ امنیت و هویت یهودیان اعتقاد دارند. پس از هولوکاست، این جریانها اهمیت ایجاد یک کشور مستقل برای یهودیان را پذیرفتند. تشکیل اسرائیل نه تنها یک ضرورت سیاسی، بلکه یک اقدام انسانی و فرهنگی برای تضمین بقای یهودیان در جهان مدرن است.
ارتودوکسهای میانهرو؛ واقعگرایی در قبال دولت اسرائیل
ارتودوکسهای میانهرو، دولت اسرائیل را محصول تاریخ و سیاست میدانند و نه نشانه ظهور موعود. آنان معتقدند که دولت، حتی اگر مقدس نباشد، توانسته است امنیت، خدمات اجتماعی و فرصتهای اقتصادی برای یهودیان فراهم کند و باعث رشد جامعه یهودی شود.
نتیجهگیری
دیدگاههای مختلف یهودیت درباره تشکیل اسرائیل نشاندهنده تنوع تفاسیر دینی و تاریخی است. ارتودوکسهای ضدصهیونیست، تشکیل دولت پیش از ماشیح را ممنوع میدانند، اما صهیونیستهای مذهبی آن را آغاز رستگاری میدانند. بسیاری از اصلاحطلبان و محافظهکاران، گرچه نگاه دینی ندارند، اهمیت وجود اسرائیل برای امنیت و هویت یهودیان را میپذیرند. ارتودوکسهای میانهرو نیز آن را یک واقعیت تاریخی مثبت، حتی اگر مقدس نباشد، میبینند.
به این ترتیب، اسرائیل برای برخی مرحلهای از تحقق وعدههای الهی است، برای برخی دیگر محل پناه و امنیت یهودیان در دنیای مدرن، و برای همه، نمادی از تلاش یهودیان برای حفظ هویت و فرهنگ خود در طول تاریخ.
Loading...
