امروز در ایران و جهان چه گذشت ۲۸ آوریل ۲۰۲۶ | ۸ اردیبهشت

ایران

خورشیدگرفتگی و پایان جنگ مادها با لیدی

در ۲۸ آوریل ۵۸۵ پیش از میلاد، خورشیدگرفتگی باعث توقف جنگ میان ایرانیان ماد و ارتش لیدی شد.

مادها در غرب فلات ایران، از ری تا آذربایجان و کردستان، ساکن بودند و بعدها با پایتختی همدان، یکی از نخستین دولت‌های ایرانی را تشکیل دادند. این رویداد نشان می‌دهد که در جهان باستان، پدیده‌های طبیعی گاهی نقش مستقیم در تصمیم‌های نظامی و سیاسی داشتند.

نبرد هرمزدگان و آغاز قدرت ساسانیان

در سال ۲۲۴ میلادی، نبرد هرمزدگان میان اردشیر پاپکان و اردوان پنجم اشکانی رخ داد. این نبرد پایان حکومت اشکانیان و آغاز دوران ساسانیان بود.

اردشیر پس از پیروزی، دولت نیرومند ساسانی را پایه‌گذاری کرد. او آیین زرتشتی را دین رسمی کشور کرد، ساختار اداری تازه‌ای ایجاد کرد، سپاه جاویدان را احیا کرد و ناسیونالیسم ایرانی را تقویت نمود.

ساسانیان بیش از چهار قرن در برابر امپراتوری روم ایستادند و از پیشروی روم در آسیای غربی جلوگیری کردند.

درخواست خروج نیروهای متفقین از ایران

در ۸ اردیبهشت ۱۳۲۴، دولت ایران از آمریکا، بریتانیا و شوروی خواست نیروهای خود را از ایران خارج کنند.

ایران در جنگ جهانی دوم توسط متفقین اشغال شده بود. آنان در کنفرانس تهران وعده داده بودند پس از پایان جنگ، ایران را ترک کنند؛ اما شوروی در اجرای این وعده تعلل کرد و بحران سیاسی تازه‌ای برای ایران ایجاد شد.

انتخابات دوره هفدهم و اعتراض مصدق

در ۷ اردیبهشت ۱۳۳۱، شاه مجلس هفدهم را افتتاح کرد، اما دکتر محمد مصدق در این مراسم شرکت نکرد.

مصدق به تقلب و اعمال نفوذ در چند حوزه انتخابیه اعتراض داشت. او معتقد بود انتخاباتی که با فساد و نفوذ برگزار شود، شایسته ملت ایران نیست. سرانجام همین اختلاف‌ها باعث شد او بعدها با رفراندوم، مجلس هفدهم را منحل کند.

کنگره هزاره بوعلی سینا

در ۸ اردیبهشت ۱۳۳۳، در جریان کنگره بین‌المللی هزاره بوعلی سینا، از مجسمه این دانشمند بزرگ ایرانی در همدان پرده‌برداری شد.

بوعلی سینا از بزرگ‌ترین فیلسوفان و پزشکان جهان بود. کتاب «قانون در پزشکی» او تا قرن‌ها در دانشگاه‌های اروپا تدریس می‌شد.

بحران خوزستان و عراق بعثی

در بهار ۱۳۴۸، رسانه‌های دولتی عراق به جای «خوزستان» از واژه «عربستان» استفاده کردند. این اقدام باعث تنش شدید میان تهران و بغداد شد.

دولت بعث عراق تلاش داشت با تحریکات نژادی و تاریخی، ادعایی علیه خوزستان مطرح کند. این تنش‌ها بعدها در سال ۱۳۵۹ دوباره شدت گرفت و به جنگ ایران و عراق انجامید.

زادروز سیمین دانشور

سیمین دانشور، نویسنده و داستان‌نویس برجسته ایرانی، در ۲۸ آوریل ۱۹۲۱ در شیراز متولد شد.

او از چهره‌های مهم ادبیات معاصر ایران بود و آثارش به چند زبان ترجمه شده‌اند. سیمین دانشور همسر جلال آل‌احمد بود و در دانشگاه نیز تدریس می‌کرد.

جهان

سلطه تیموریان بر هند

در آوریل ۱۵۲۶، بابر، از شاهزادگان تیموری، دهلی را تصرف کرد و دودمان تیموریان هند را بنیان گذاشت.

این حکومت که در غرب با نام «مغولان هند» شناخته می‌شود، زبان فارسی را زبان رسمی دربار و دولت هند کرد و تا قرن هجدهم نقش مهمی در تاریخ شبه‌قاره داشت.

ورود انگلیسی‌ها به آمریکای شمالی

در ۲۶ آوریل ۱۶۰۷، نخستین گروه انگلیسی‌ها به آمریکای شمالی رسیدند. آنان در منطقه‌ای که بعدها کیپ هنری نام گرفت پیاده شدند.

این مهاجرت، آغاز شکل‌گیری مستعمرات انگلیسی در آمریکای شمالی بود؛ مستعمراتی که بعدها به ایالات متحده آمریکا تبدیل شدند.

قانون چای و آغاز مسیر انقلاب آمریکا

در سال ۱۷۷۳، پارلمان بریتانیا قانون چای را تصویب کرد. طبق این قانون، مهاجرنشینان آمریکایی باید چای را فقط از بازرگانان انگلیسی می‌خریدند.

این قانون با اعتراض شدید روبه‌رو شد و در نهایت به «بوستون تی پارتی» و سپس انقلاب استقلال آمریکا انجامید.

پایان موسولینی

در ۲۸ آوریل ۱۹۴۵، بنیتو موسولینی، رهبر فاشیست ایتالیا، همراه با معشوقه و چند تن از همراهانش توسط پارتیزان‌های ایتالیایی اعدام شد.

او از سال ۱۹۲۲ قدرت را در ایتالیا در دست داشت و تلاش می‌کرد ایتالیا را به قدرتی بزرگ در مدیترانه تبدیل کند. مرگ او یکی از نمادهای پایان فاشیسم در اروپا بود.

زادروز صدام حسین

۲۸ آوریل زادروز صدام حسین، رئیس‌جمهور پیشین عراق است. او در سال ۱۹۳۷ در نزدیکی تکریت به دنیا آمد.

صدام سال‌ها بر عراق حکومت کرد، جنگ هشت‌ساله با ایران را آغاز کرد، به کویت حمله کرد و سرانجام پس از اشغال عراق توسط آمریکا، بازداشت، محاکمه و در سال ۲۰۰۶ اعدام شد.

سرنوشت کشورهای نفتی و تجربه ویرجینیا سیتی

ویرجینیا سیتی در آمریکا زمانی به‌دلیل معادن طلا و نقره بسیار ثروتمند بود، اما پس از پایان منابع معدنی، به شهری نیمه‌متروک تبدیل شد.

این تجربه برای کشورهای نفتی یک هشدار تاریخی است: ثروت طبیعی اگر صرف تولید، آموزش، زیرساخت و توسعه پایدار نشود، می‌تواند پس از مدتی به بحران اقتصادی، مهاجرت سرمایه و فرسایش اجتماعی منجر شود.

رویدادهای دیگر ۲۸ آوریل

• ۱۹۲۵: شورش کردهای ترکیه علیه دولت تازه‌تأسیس ترکیه پایان یافت.
• ۱۹۴۴: اعتصاب کارگران اصفهان دولت ایران را با بحران روبه‌رو کرد.
• ۱۹۵۰: استرالیا حزب کمونیست را غیرقانونی اعلام کرد.
• ۱۹۵۲: ژاپن پس از اشغال آمریکا، دوباره حاکمیت ملی خود را به دست آورد.
• ۱۹۶۹: شارل دوگل پس از شکست در رفراندوم از ریاست‌جمهوری فرانسه کناره‌گیری کرد.
• ۱۹۸۰: سایروس ونس، وزیر خارجه آمریکا، پس از شکست عملیات طبس استعفا داد.
• ۱۹۸۶: حادثه هسته‌ای چرنوبیل اعلام شد.
• ۱۹۹۶: تیراندازی در پورت آرتور استرالیا ۳۵ کشته برجای گذاشت.
• ۲۰۰۴: تصاویر شکنجه زندانیان در ابوغریب عراق منتشر شد.

پیام جمع‌بندی

۲۸ آوریل نشان می‌دهد که تاریخ از سه نیروی بزرگ ساخته می‌شود: طبیعت، قدرت سیاسی و مدیریت منابع. از خورشیدگرفتگی ماد و لیدی تا نبرد هرمزدگان، از بحران خوزستان تا تجربه کشورهای نفتی، پیام روشن است: تمدن‌ها زمانی پایدار می‌مانند که قدرت، هویت و ثروت ملی را با آینده‌نگری مدیریت کنند.

✍️ گردآوری و بازنویسی: ساموئل (پیمان) سلاحی