امروز در ایران و جهان چه گذشت
۲۱ می / ۳۱ اردیبهشت
نویسنده: ساموئل (پیمان) سلاحی
نویسنده و پژوهشگر حوزه سیاست و تاریخ
ایران
سالروز شاه شدن پوراندخت، به روایت رویدادنگاران کلیسای قسطنطنیه
رویدادنگاران کلیسای قسطنطنیه، ۲۱ ماه می سال ۶۳۰ میلادی را روزی دانستهاند که پوراندخت، دختر خسروپرویز، در دوره فروپاشی قدرت ساسانیان، بر تخت شاهی ایران نشست. با این حال، برخی مورخان نوشتهاند که او چند هفته پس از قتل سپهبد شهربراز شاه شد. شهربراز در ۹ ژوئن سال ۶۳۰ میلادی در تیسفون کشته شد.
دوران پادشاهی پوراندخت بیش از ۱۶ ماه طول نکشید. او در یکی از بحرانیترین دورههای تاریخ ایران به قدرت رسید؛ زمانی که پس از برکناری و قتل خسروپرویز، در چند سال، چندین پادشاه یکی پس از دیگری بر ایران حکومت کردند. این بیثباتی سیاسی، ساختار قدرت ساسانی را فرسوده کرد و زمینه را برای حملات عربها فراهم ساخت.
بحران ساسانیان ریشه در سیاستهای خسروپرویز داشت. او بسیاری از فرماندهان، سیاستمداران و اندیشمندان ایران را کشت، رنجاند یا از صحنه کنار زد. جنگهای طولانی و بیحاصل نیز ارتش را فرسوده و خزانه کشور را تهی کرد. در داخل کشور، فاصله طبقاتی افزایش یافت، اربابان بر کشاورزان فشار بیشتری آوردند و نارضایتی عمومی گسترش یافت.
پوراندخت با وجود دیر بودن زمان، کوشید ایران را نجات دهد. او در دسامبر سال ۶۳۱ میلادی با روم شرقی قرارداد صلح امضا کرد تا فرصت اصلاحات داخلی به دست آورد. او دستور داد عدالت رعایت شود، مالیاتهای عقبافتاده بخشیده شود، برتریهای طبقاتی کاهش یابد، اختیارات اضافی فرمانداران محدود شود و سکه ملی واحد ضرب گردد.
پوراندخت همچنین حمله عربها به قلمرو ایران را پیشبینی کرده بود و به فرماندهان ارتش هشدار داده بود که اختلافات داخلی و جنگ قدرت را کنار بگذارند. اما نزاعهای درونی تیسفون ادامه یافت و دولت او نیز مانند دولتهای کوتاهعمر پس از خسروپرویز، نتوانست بحران را مهار کند.
پس از پوراندخت، خواهرش آذرمیدخت، دختر دیگر خسروپرویز، به شاهی رسید؛ اما پادشاهی او نیز بسیار کوتاه بود.
سالگرد درگذشت روزبهان فسایی
برخی از کرونیکلهای تاریخی، پس از تطبیق تقویمها، ۲۱ ماه می سال ۱۲۰۹ میلادی را روز درگذشت ابومحمد روزبهان فسایی دانستهاند.
روزبهان فسایی از عارفان و اندیشمندان ایرانی بود و در شیراز درگذشت. یکی از آثار مهم او «لطائفالبیان» نام دارد. جایگاه او در تاریخ عرفان ایرانی، به دلیل نگاه تأویلی، زبان رمزی و پیوند میان عرفان، اخلاق و معرفت اهمیت دارد.
پیشنهاد تقسیم ایران از سوی داماد چرچیل در عصر سازمان ملل
۲۱ ماه می سال ۱۹۵۲، برابر با اردیبهشت ۱۳۳۱ و حدود ۱۴ ماه پس از ملی شدن صنعت نفت ایران، دانکن سندز، سیاستمدار انگلیسی و داماد وینستون چرچیل، در پارلمان انگلستان پیشنهادی آشکارا استعماری مطرح کرد. او گفت آسانترین راه حل «مسئله ایران» این است که ایران بار دیگر میان لندن و مسکو تقسیم شود.
او معتقد بود محاصره اقتصادی ایران نتیجه نخواهد داد؛ زیرا ایرانیان در تاریخ خود آموختهاند در سختیها دوام بیاورند و زندگی عادی را ادامه دهند. او همچنین گفت تبلیغات رسانهای علیه دولت مصدق نیز اثر چندانی نخواهد داشت، زیرا مردم ایران به سخنان دکتر مصدق علاقهمند شدهاند و طبقه متوسط نیز ذاتاً گرایش ناسیونالیستی دارد.
سندز تأکید کرد که درهم شکستن ناسیونالیسم ایرانی، خواست مشترک لندن و مسکو است. او پیشنهاد داد که ایران دوباره مانند قرارداد ۱۹۰۷ سنپترزبورگ میان دو قدرت به مناطق نفوذ تقسیم شود.
او هشدار داده بود که اگر ناسیونالیسم ایرانی فرصت ادامه حیات پیدا کند، در آینده ممکن است به فکر احیای ایرانزمین بیفتد و بر اساس جغرافیای تاریخی، نسبت به چند کشور ادعاهای سرزمینی مطرح کند. این سخنان نشان میداد که قدرتهای استعماری، ملیگرایی ایرانی را تهدیدی جدی برای منافع خود میدانستند.
پیشنهاد سندز با واکنش منفی مطبوعات ایران و آمریکا روبهرو شد. بسیاری از روزنامهها نوشتند که محافظهکاران انگلیسی هنوز در رؤیاهای قرنهای ۱۸ و ۱۹ زندگی میکنند و تحولات جهان پس از جنگ جهانی دوم و عصر سازمان ملل را درک نکردهاند.
انقلاب قضایی دیوان کیفر ایران و بازداشت دو سرتیپ
۳۱ اردیبهشت ۱۳۴۰، برابر با ۲۱ ماه می ۱۹۶۱، تنها ۱۵ روز پس از نخستوزیری علی امینی، دیوان کیفر ایران دو مدیر ارشد دولتی را بازداشت کرد. این دو نفر، سرتیپ احمد آجودانی، مدیرکل نیروی برق، و سرتیپ روحالله نویسی، مدیرعامل شرکت شیلات، بودند.
اتهام آنان تدلیس، یعنی فریب و خوب جلوه دادن امر نادرست، و همچنین دخل و تصرف در اموال عمومی اعلام شد. در همان روز خبر رسید که چند مدیر دولتی دیگر، از جمله یک مدیرکل وزارت دارایی، نیز به دیوان کیفر احضار شدهاند.
علی امینی در یک نطق رادیویی اعلام کرده بود که سوگند خورده فساد اداری را ریشهکن کند. او فساد اداری را یکی از بزرگترین مسائل دیرپای ایران میدانست و میگفت قطع فساد از جامعه، از آب و نان لازمتر است.
چند روز پیش از آن نیز سپهبد حاجعلی کیا، رئیس پیشین رکن دوم ارتش، بازداشت شده بود. او به دلیل فعالیتهای اقتصادی گسترده در کنار مقام نظامی و داشتن داراییهای مشکوک، در افکار عمومی چهرهای بحثبرانگیز بود.
در همان روز، بنیفضل، دادستان دیوان کیفر، از مردم خواست هرگونه اطلاع درباره فساد اداری را گزارش کنند. او گفت جامعه برای پاک شدن از فساد نیاز به فداکاری دارد و دستگاه قضایی باید انقلاب کند.
این رخداد از نمونههای مهم تلاش برای مبارزه رسمی با فساد اداری در تاریخ معاصر ایران بود.
دکتر علی شایگان: اگر آزادی در یک مورد محدود شود…
۲۱ می سال ۱۹۷۹، برابر با ۳۱ اردیبهشت ۱۳۵۸، دکتر علی شایگان، از سران جبهه ملی و از یاران دکتر مصدق، درباره آزادی بیان و مطبوعات هشدار داد.
او گفت اگر آزادی در یک مورد و در یک گوشه جامعه محدود شود، بهتدریج در دیگر حوزهها نیز محدود خواهد شد. به باور او، نخستین نشانه این وضعیت در روزنامههای حرفهای ظاهر میشود؛ زیرا از شکل مطالب و محتوای روزنامهها میتوان وضعیت واقعی جامعه را تشخیص داد.
شایگان از روزنامههای بزرگ تهران گلایه داشت که اخبار جبهه ملی را کمرنگ بازتاب میدهند. او خواستار وضع قوانینی شد که دولت را از دخالت در امور مطبوعات بازدارد تا آزادی بیان در ایران پایهای محکم پیدا کند.
دکتر علی شایگان در دهم اسفند ۱۲۸۱، برابر با یکم مارس ۱۹۰۳، در شیراز به دنیا آمد. او در فرانسه دکترای حقوق گرفت و علوم سیاسی آموخت. شایگان از بنیانگذاران جبهه ملی ایران و از یاران وفادار مصدق بود. او در جریان ملی شدن نفت، در تنظیم دفاعیه حقوقی ایران نقش مهمی داشت.
او پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ بازداشت شد و نزدیک به دو سال زندانی بود. شایگان بعدها به آمریکا رفت و در ۲۳ اردیبهشت ۱۳۶۰، برابر با دهم می ۱۹۸۱، در بیمارستانی در ایالت نیوجرسی درگذشت. پیکر او برای خاکسپاری به تهران منتقل شد.
مسئله سن و توانایی جسمانی نامزدان ریاستجمهوری
دویچه وله در ۲۰ ماه می ۲۰۱۳ گزارش داد که عباسعلی کدخدایی، سخنگوی شورای نگهبان، در جریان انتخابات ریاستجمهوری سال ۱۳۹۲ گفته بود اگر فردی که داوطلب یک پست کلان اجرایی است فقط توان چند ساعت کار در روز داشته باشد، طبیعی است که صلاحیت او تأیید نمیشود.
این نخستین بار بود که در ایران، موضوع سن و توانایی جسمانی داوطلبان ریاستجمهوری به صورت جدی در سطح عمومی مطرح شد. این بحث عمدتاً درباره اکبر هاشمی رفسنجانی مطرح بود که در آن زمان ۷۹ سال داشت. برخی چهرههای سیاسی گفته بودند اگر او انتخاب شود، دوره ریاستجمهوریاش تا ۸۳ سالگی ادامه خواهد یافت.
در ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۲، اسامی نامزدهای تأییدشده از سوی شورای نگهبان به وزارت کشور فرستاده شد. اعلام عمومی این نامها بر عهده وزارت کشور بود.
اظهارات آیتالله خامنهای درباره آمریکا در ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۵
به گزارش خبرگزاری فارس در ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۵، آیتالله خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در جمع شرکتکنندگان سیوسومین دوره مسابقات بینالمللی قرآن، آمریکا را «طاغوت اعظم» و «شیطان اکبر» خواند.
او گفت مهمترین وظیفه علما، روشنفکران و نخبگان، روشنگری و «جهاد تبیینی» در برابر فریبکاری قدرتهای بزرگ است. او تأکید کرد که امت اسلامی نباید فریب وعدههای قدرتها را بخورد و نباید از تهدیدهای آنان بترسد.
خامنهای در همان سخنرانی، قرآن را محور وحدت امت اسلامی دانست و گفت جهان اسلام بیش از همیشه به تعالیم و مفاهیم قرآن نیاز دارد. او همچنین برخی کشورهای منطقه را متهم کرد که مجری سیاستهای آمریکا هستند و زمینه نفوذ آمریکا را فراهم میکنند.
این اظهارات بازتاب جهانی داشت، بهویژه از آن جهت که تعبیر «شیطان بزرگ» یادآور اصطلاحی بود که آیتالله خمینی در سال ۱۳۵۸ برای آمریکا به کار برده بود.
گزارش والاستریت ژورنال درباره ایران
روزنامه والاستریت ژورنال، روزنامه محافظهکار و سراسری آمریکا، پنجشنبه ۱۹ ماه می ۲۰۱۶، برابر با ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۵، گزارشی طولانی از نوع «خبر و نظر» درباره ایران منتشر کرد.
تیتر و پاراگرافهای آغازین این گزارش در صفحه اول و ادامه آن در صفحه دهم روزنامه منتشر شده بود. بخش دنباله گزارش تقریباً دو سوم صفحه دهم را اشغال کرده بود. اهمیت این گزارش از آن جهت بود که نشان میداد موضوع ایران همچنان یکی از محورهای مهم سیاست خارجی، امنیتی و رسانهای آمریکا است.
در قلمرو اندیشه
زادروز افلاطون؛ اندیشمند بنیادین سیاست، فلسفه و دموکراسی
۲۱ ماه می، برابر با ۳۱ اردیبهشت، در برخی منابع به عنوان زادروز افلاطون، اندیشمند بزرگ یونان باستان، ذکر شده است. او در سال ۴۲۷ پیش از میلاد به دنیا آمد؛ هرچند برخی روزشمارها سالهای ۴۲۴ یا ۴۲۸ پیش از میلاد را نیز نوشتهاند.
افلاطون در سالهای پایانی پادشاهی اردشیر یکم هخامنشی و چند سال پس از آغاز جنگهای پلوپونز به دنیا آمد. در آن زمان، بسیاری از مناطق یونانیزبان اژه و آناتولی در قلمرو ایران قرار داشت.
او شاگرد سقراط و استاد ارسطو بود. افلاطون آکادمی را تأسیس کرد که بسیاری آن را نخستین مرکز آموزش عالی جهان میدانند. مهمترین اثر او «جمهوری» است؛ کتابی که در آن درباره جامعه، حکومت، قانون، عدالت و نقش نخبگان بحث کرده است.
افلاطون معتقد بود هر کسی نمیتواند مدیر، حاکم یا مسئول شود. از نظر او، مدیر باید هوش، دانش، منطق، کنترل نفس، توان تصمیمگیری، شایستگی عملی و قدرت تشخیص علت و معلول داشته باشد.
او نخبگان جامعه را به دو گروه تقسیم میکرد: مردان عمل و مردان فکر. اگر جامعهای بتواند از هر فرد در جای درست خود استفاده کند، آن جامعه راه پیشرفت را بهتر خواهد پیمود.
در نگاه افلاطون، دموکراسی بدون آگاهی، مسئولیت و انتخاب درست مردم میتواند از مسیر خود خارج شود. از همین رو، آموزش سیاسی، شناخت نامزدها، نقش رسانهها و سلامت نهادهای عمومی برای اجرای دموکراسی ضروری است.
در دنیای داستاننویسی
زادروز هارولد رابینز
هارولد رابینز، نویسنده آمریکایی، در ۲۱ ماه می ۱۹۱۶ در نیویورک به دنیا آمد. پدر و مادر او از روسیه تزاری به آمریکا مهاجرت کرده بودند.
رابینز نویسندهای بود که تجربههای شخصی، دیدهها و برداشتهای خود را در قالب داستان مینوشت. نخستین رمان او با عنوان «هرگز با غریبه دوست نشو» در سال ۱۹۴۸ منتشر شد. از آثار معروف او میتوان به «خانه شماره ۷۹ خیابان پارک»، «بانوی تنها»، «کافی نیست»، «تایکون» و «رؤیای بازرگانان» اشاره کرد.
او بیش از ۲۵ کتاب نوشت. آثارش به ۳۲ زبان ترجمه شد و تا سال ۲۰۱۰ حدود ۷۵۰ میلیون نسخه فروش داشت. رابینز در ۱۴ اکتبر ۱۹۹۷ در کالیفرنیا درگذشت.
در دنیای تاریخنگاری
امیل ارماتینگر؛ ایران، ابرقدرت اندیشه و قلم در قرون وسطی
۲۱ ماه می زادروز امیل ارماتینگر، مورخ سویسی، است که در سال ۱۸۷۳ به دنیا آمد. او در اثر مهم خود، «تاریخ ادبیات جهان»، در فصل مربوط به ادبیات ایران در قرون وسطی، ایران را ابرقدرت اندیشه و قلم دانسته است.
ارماتینگر تأکید کرده بود که ایرانیان در قرون وسطی، با خلق آثار ادبی، فلسفی، عرفانی و علمی، بار دیگر ایران را به قدرتی جهانی تبدیل کردند؛ اما این بار نه با سپاه و نیزه، بلکه با اندیشه، زبان و قلم.
او در بخش مربوط به جهان باستان نیز از سنگنوشتههای ایران، اوستا، زند اوستا، اندیشههای مانی، کلیله و دمنه، یادگار زریران و کارنامه اردشیر بابکان یاد کرده و آنها را بخشی از میراث ادبی و فکری جهان دانسته است.
سایر ملل
پیروزی هانیبال کارتاژی بر رومیان
۲۱ ماه می سال ۲۱۶ پیش از میلاد، نیروهای کارتاژ به فرماندهی هانیبال در شمال ایتالیا ارتش روم را شکست دادند. در این نبرد، بیش از ۴۵ هزار نظامی رومی کشته شدند.
هانیبال پیش از ورود به ایتالیا، اسپانیا و بخشی از فرانسه را گرفته بود. او حتی فیلهای جنگی را از کوههای آلپ عبور داد؛ اقدامی که در تاریخ نظامی جهان مشهور شد.
هدف هانیبال از لشکرکشی به ایتالیا، انتقام از حملات رومیان به کارتاژ و جلوگیری از تبدیل روم به یک ابرقدرت بود. این لشکرکشی ۱۵ سال ادامه یافت و یکی از مهمترین دورههای جنگهای پونیک را شکل داد.
اصلاحات نظامی ماریوس بر پایه تشکیلات ارتش ایران باستان
در ماه می سال ۱۰۷ پیش از میلاد، ژنرال گایوس ماریوس، فرمانده ارتش روم، سیاستمداران رومی را قانع کرد که روم برای تبدیل شدن به قدرتی پایدار، به ارتشی دائمی و سازمانیافته نیاز دارد؛ ارتشی شبیه ساختار ارتش ایران در دوره هخامنشیان.
تا آن زمان، ارتش روم بیشتر از مردان اشراف و زمیندار تشکیل میشد که بدون دستمزد و برای مدت محدود به جنگ میرفتند. اما ماریوس پیشنهاد کرد همه طبقات اجتماعی، حتی مردم بدون زمین و عنوان اشرافی، بتوانند وارد ارتش شوند و سربازی به شغلی دائمی تبدیل شود.
این اصلاحات باعث شد روم ارتشی نیرومند و حرفهای داشته باشد و برای قرنها به یکی از قدرتهای بزرگ جهان تبدیل شود. این رویداد در تاریخ با عنوان «اصلاحات نظامی گایوس ماریوس» شناخته میشود.
آغاز حمله نظامیان به کمون پاریس
در ۲۱ ماه می سال ۱۸۷۱، حمله نظامیان فرانسوی به کمون پاریس آغاز شد. این نبرد خیابانی خونین تا ۲۸ ماه می ادامه یافت.
کمون پاریس از ۱۸ مارس تا ۲۸ ماه می اداره پایتخت فرانسه را در دست داشت. این حکومت شورایی، با اکثریت نیروهای چپگرا، پس از شکست فرانسه از آلمان شکل گرفته بود. بسیاری از اعضای کمون، از جمله زنان، در اداره شهر نقش داشتند.
در پایان نبرد، بیش از ۲۰ هزار کمونارد کشته و ۳۸ هزار نفر اسیر شدند. کمون پاریس بعدها به یکی از نمادهای مهم تاریخ جنبشهای چپ، شوراگرایی و مقاومت شهری تبدیل شد.
اعدام امیل هانری، آنارشیست فرانسوی
۲۱ ماه می سال ۱۸۹۴، امیل هانری، آنارشیست ۲۲ ساله فرانسوی، با گیوتین اعدام شد. او به چند بمبگذاری متهم بود؛ از جمله انفجار در کافهای که پاتوق ثروتمندان پاریس بود. در آن انفجار، یک نفر کشته و ۲۰ نفر زخمی شدند.
امیل هانری از خانوادهای اشرافی بود، اما در محیطی آشنا با اندیشههای انقلابی رشد کرد. پدر او از اعضای کمون پاریس بود و پس از شکست کمون به اسپانیا گریخت. امیل در همانجا به دنیا آمد و بعدها در فرانسه به جریان آنارشیسم پیوست.
او در دادگاه گفت هدفش نجات خود از اعدام نیست، بلکه میخواهد علت خشونت اجتماعی و نارضایتی طبقاتی را توضیح دهد. جمله مشهور او این بود که «هیچ ثروتمندی بیگناه نیست».
دفاعیات او بعدها به عنوان سندی از تاریخ رادیکالیسم اجتماعی و خشونت سیاسی در قرن نوزدهم مورد توجه قرار گرفت.
هرمان مولر؛ سردبیری که دو بار صدراعظم آلمان شد
هرمان مولر، روزنامهنگار و سردبیر پیشین، در شرایط دشوار اقتصادی آلمان پس از جنگ جهانی اول، دو بار به صدراعظمی رسید. آلمانیها او را به دلیل نوشتهها و دیدگاههای اصلاحیاش میشناختند.
او تلاش کرد با وضع مالیات بر ثروتمندان، کنترل قیمتها، مهار اجاره مسکن، افزایش نرخ بهره، ایجاد بیمه بیکاری و کنترل قیمت خانهها، تورم شدید آلمان را مهار کند. اما بحران اقتصادی چنان گسترده بود که تلاشهای او به نتیجه نرسید.
مولر در سال ۱۹۳۰ کنار رفت و چند ماه بعد درگذشت. گفته شده است که در سالهای پایانی عمر، دچار اندوه و بیماری بود. ناتوانی دولتهای آلمان در مهار بحران اقتصادی، یکی از زمینههای قدرتگیری هیتلر و حزب نازی شد.
سوهارتو و بازی سرنوشت
۲۱ ماه می سال ۱۹۶۶، ژنرال سوهارتو با کودتا در اندونزی قدرت را به دست گرفت. او در ماههای نخست قدرت، سرکوب گستردهای علیه کمونیستها به راه انداخت و بیش از ۱۰۰ هزار نفر را نابود کرد.
سوهارتو ۳۲ سال بعد، در همان روز، یعنی ۲۱ ماه می، بر اثر فشار مخالفان، اتهام فساد مالی، دیکتاتوری و اعتراضات گسترده مردمی، ناچار به کنارهگیری شد.
پس از سقوط او، نیروهایی که زمانی توسط سوهارتو و همپیمانانش کنار زده شده بودند، بهتدریج به قدرت بازگشتند. دختر احمد سوکارنو، بنیانگذار جمهوری اندونزی، نیز بعدها برای یک دوره به جایگاه رهبری سیاسی رسید.
سوهارتو با حمایت غرب قدرت گرفت تا نفوذ چین و شوروی در اندونزی محدود شود و جنبش عدم تعهد، که سوکارنو از بنیانگذاران آن بود، تضعیف گردد.
کشته شدن راجیو گاندی
۲۱ ماه می سال ۱۹۹۱، راجیو گاندی، نخستوزیر پیشین هند، در ۴۷ سالگی در جریان تبلیغات انتخاباتی در منطقه تامیل نادو در جنوب شرقی هند، در یک انفجار انتحاری کشته شد.
عامل انفجار، زنی از هواداران ببرهای تامیل، جداییطلبان سریلانکا، بود. راجیو گاندی در دوران نخستوزیری خود نیروی نظامی به سریلانکا فرستاده بود تا به برقراری صلح کمک کند؛ اما تامیلیها این اقدام را علیه خود میدانستند.
راجیو پسر ایندیرا گاندی و فیروز گاندی بود. او پس از ترور مادرش، نخستوزیری هند را پذیرفت. همسرش، سونیا گاندی، بعدها به یکی از چهرههای اصلی حزب کنگره هند تبدیل شد.
بازرسی دفتر احمد چلبی در بغداد
۲۰ ماه می ۲۰۰۴، خبر بازرسی از دفتر و منزل احمد چلبی در بغداد، خبر نخست بسیاری از شبکههای تلویزیونی آمریکا و تیتر اصلی روزنامههای روز بعد، یعنی ۲۱ ماه می، شد.
رسانههای آمریکا از چلبی به عنوان فردی یاد کردند که تا چند روز پیش نزدیکترین همکار پنتاگون بود و در مجموع حدود ۲۷ میلیون دلار بابت گزارشها و همکاریهای خود از آمریکا دریافت کرده بود. حتی گفته میشد در ابتدا قرار بود او پس از صدام حسین در رأس قدرت عراق قرار گیرد.
در جریان بازرسی، اسناد و رایانههای او ضبط شد و به قاب عکس او نیز گلوله زده شد. چلبی پس از این رویداد گفت: وقتی آمریکاییها با دوست خود چنین میکنند، با دیگران چه خواهند کرد؟
برخی گزارشها او را متهم میکردند که اطلاعات محرمانهای را که از مقامهای آمریکایی گرفته، به مقامهای جمهوری اسلامی ایران منتقل کرده است. گزارشهای نادرست او درباره برنامههای تسلیحاتی صدام نیز از عوامل زمینهساز حمله آمریکا به عراق دانسته میشد.
تاریخ از نگاهی به تصویر
نگاهی به گذشته؛ روزنامه اطلاعات ۳۰ اردیبهشت ۱۳۵۸
در این بخش، کپی صفحه اول روزنامه اطلاعات، شماره ۱۵۸۵۸، منتشرشده در ۳۰ اردیبهشت ۱۳۵۸، یعنی ۳ ماه و ۸ روز پس از پیروزی انقلاب، مورد توجه قرار گرفته است. این سند تصویری، فضای رسانهای و سیاسی ایران در نخستین ماههای پس از انقلاب را نشان میدهد.
برخی دیگر از رویدادهای ۲۱ می
- ۸۷۸: شهر سیراکوز در جزیره سیسیل ایتالیا به دست اغالبه، مسلمانان شمال آفریقا، افتاد. آنان در آن دوره با خلافت عباسی بغداد ارتباط سیاسی و مذهبی داشتند.
- ۱۵۰۲: پرتغالیها در اقیانوس اطلس به جزیرهای رسیدند و نام آن را سنت هلنا گذاشتند. این جزیره بعدها به دست دولت لندن افتاد و در قرن نوزدهم تبعیدگاه ناپلئون بناپارت شد.
- ۱۶۴۲: هجدهم ماه می ۲۰۲۵، شهر مونترال در کنفدراسیون کانادا ۳۸۳ ساله شد. مونترال بزرگترین شهر ایالت فرانسویزبان کبک است. فرانسویان در سال ۱۶۴۲ در این منطقه ساکن شدند و ابتدا آن را «ویل ماری» نامیدند که بعدها مونترال شد.
- ۱۸۴۰: نیوزیلند به کلنی دولت لندن تبدیل شد.
- ۱۹۲۷: چارلز لیندبرگ، نخستین هوانوردی که با یک هواپیمای یکموتوره و بهتنهایی عرض ۵۸۰۰ کیلومتری اقیانوس اطلس را در ۳۳ ساعت و ۳۰ دقیقه طی کرد، در فرودگاه لو بورژه در شمال پاریس فرود آمد. او از نیویورک پرواز کرده بود. پنج سال بعد، در همین روز، امیلیا ارهارت نیز عرض اقیانوس اطلس را با هواپیما پیمود.
- ۱۹۵۱: در سال ۱۳۳۰ خورشیدی، تهرانیها در میدان بهارستان علیه مداخلات انگلستان تظاهرات کردند.
- ۱۳۵۸: در همین روز، درست ۲۸ سال بعد، تهرانیها علیه مداخلات آمریکا تظاهرات کردند.
- ۱۹۵۶: آمریکا بر فراز جزیره مرجانی بیکینی در اقیانوس آرام، بمب هیدروژنی آزمایش کرد.
- ۲۰۰۳: زمینلرزهای شدید در الجزایر بیش از ۲ هزار نفر را کشت و خسارت مالی سنگینی وارد کرد.
- ۲۰۰۹: جنگ داخلی طولانی و پرتلفات سریلانکا با کشته شدن رهبر ببرهای تامیل پایان یافت. تامیلیها خواهان جدایی بخشی از سریلانکا بودند.
۱۰ پرسش و پاسخ از متن
۱. پوراندخت در چه شرایطی شاه ایران شد؟
او در دوره فروپاشی قدرت ساسانیان و پس از بحرانهای پیدرپی ناشی از قتل خسروپرویز و بیثباتی سیاسی به شاهی رسید.
۲. مهمترین اصلاحات پوراندخت چه بود؟
او با روم شرقی صلح کرد، دستور رعایت عدالت داد، مالیاتهای عقبافتاده را بخشید، برتریهای طبقاتی را کاهش داد و سکه ملی واحد ضرب کرد.
۳. دانکن سندز درباره ایران چه پیشنهادی داد؟
او در ۲۱ ماه می ۱۹۵۲ پیشنهاد کرد ایران بار دیگر میان لندن و مسکو به مناطق نفوذ تقسیم شود.
۴. چرا دیوان کیفر در ۳۱ اردیبهشت ۱۳۴۰ مهم شد؟
زیرا در آغاز دولت علی امینی، دو مدیر ارشد نظامی و دولتی را به اتهام فساد و تصرف در اموال عمومی بازداشت کرد.
۵. دکتر علی شایگان درباره آزادی چه هشدار داد؟
او گفت اگر آزادی در یک مورد محدود شود، بهتدریج در دیگر حوزهها نیز محدود خواهد شد و مطبوعات نخستین نشانه آن را نشان میدهند.
۶. افلاطون درباره مدیریت چه نظری داشت؟
او معتقد بود مدیر باید دانا، منطقی، خویشتندار، شایسته و توانمند در تشخیص علت و معلول باشد.
۷. امیل ارماتینگر درباره ایران چه گفت؟
او ایران قرون وسطی را ابرقدرت اندیشه و قلم دانست؛ قدرتی که با آثار علمی، ادبی و فکری شکل گرفته بود.
۸. هانیبال چرا به ایتالیا لشکر کشید؟
او برای انتقام از روم و جلوگیری از تبدیل شدن روم به ابرقدرت، به ایتالیا حمله کرد.
۹. سوهارتو چگونه به قدرت رسید و چگونه کنار رفت؟
او در ۲۱ ماه می ۱۹۶۶ با کودتا قدرت گرفت و ۳۲ سال بعد، در همان روز، با فشار مردم و مخالفان مجبور به کنارهگیری شد.
۱۰. احمد چلبی چرا در عراق چهرهای بحثبرانگیز شد؟
زیرا از آمریکا پول دریافت میکرد، گزارشهای نادرست درباره عراق داده بود و بعدها دفتر و خانهاش در بغداد بازرسی شد.
Loading...
