امروز در ایران و جهان چه گذشت؛ 29 می 8 خرداد

نویسنده: ساموئل (پیمان) سلاحی، نویسنده و پژوهشگر حوزه سیاست و تاریخ

۲۹ می در تاریخ ایران و جهان؛ مقدمه

امروز در ایران و جهان چه گذشت؟
روز ۲۹ می / ۸ خرداد در تقویم تاریخی ایران و جهان، روزی است که در آن چند خط مهم تمدنی به هم می‌رسند: دانش، قدرت، جنگ، رسانه، نمادهای ملی، ادبیات، فناوری نظامی و فروپاشی نظم‌های سیاسی.

در ایران، این روز با نام خواجه نصیرالدین طوسی، رصدخانه مراغه، میراث علمی ایران، پیش‌بینی خورشیدگرفتگی طالس و جنگ ایران و لیدی، و همچنین نماد تاریخی درفش کاویان پیوند دارد. در جهان، ۲۹ می با سقوط قسطنطنیه، گردباد مرگبار سن‌لوئی، نخستین پرواز جنگنده فانتوم اف ـ ۴، فرود ماتیاس رست در میدان سرخ، انتقاد ال‌گور از جنگ عراق و رویدادهای مهم دیگر شناخته می‌شود.

اهمیت این روز در آن است که نشان می‌دهد تاریخ فقط درباره پیروزی‌ها و شکست‌ها نیست؛ بلکه درباره این است که ملت‌ها چگونه دانش خود را حفظ می‌کنند، قدرت را مدیریت می‌کنند، نمادهای ملی خود را می‌شناسند و روایت تاریخی خود را از دست نمی‌دهند.

۲۹ می در تاریخ ایران و جهان؛ سالگرد درگذشت خواجه نصیرالدین طوسی

خواجه نصیرالدین طوسی، حکیم، ریاضی‌دان، ستاره‌شناس، فیلسوف، منطق‌دان و ادیب بزرگ ایرانی، در ۲۸ می ۱۲۷۳ میلادی در بغداد درگذشت. او یکی از برجسته‌ترین چهره‌های تاریخ علم در ایران و جهان اسلام است.

نام کامل او ابوجعفر نصیرالدین محمد بن محمد بن حسن طوسی بود. خواجه نصیر در جهرود قم به دنیا آمد و در توس و نیشابور تحصیل کرد. او در علوم مختلف، از فلسفه و اخلاق تا ریاضیات، منطق، نجوم، هندسه و ادبیات، آثاری ماندگار پدید آورد.

یکی از مهم‌ترین دوره‌های زندگی او، حضور در دژهای اسماعیلیه بود. او در این دوران به کتابخانه‌ها، منابع علمی و ابزارهای رصد ستارگان دسترسی داشت. بعدها، پس از حمله مغول و تسلیم شدن رکن‌الدین خورشاه به هلاکوخان، خواجه نصیر به دربار هلاکو معرفی شد.

برای مطالعه بیشتر درباره جایگاه علمی خواجه نصیرالدین طوسی و نقش او در ریاضیات و نجوم، این منبع مفید است:
https://www.iranicaonline.org/articles/tusi-nasir-al-din-mathematician-astronomer/

۲۹ می در تاریخ ایران و جهان؛ رصدخانه مراغه و نجات دانش در عصر مغول

هلاکوخان، که مانند بسیاری از فرماندهان مغول به نجوم علاقه داشت، از خواجه نصیر خواست در مراغه رصدخانه‌ای بسازد. رصدخانه مراغه یکی از مهم‌ترین مراکز علمی جهان در قرن هفتم هجری شد.

در این رصدخانه، گروهی از دانشمندان ایرانی و غیرایرانی گرد آمدند و پژوهش‌های مهمی در نجوم، ریاضیات و محاسبات آسمانی انجام دادند. نتیجه این تلاش‌ها، تدوین زیج ایلخانی بود؛ اثری که برای سال‌ها در محاسبات نجومی مورد استفاده قرار گرفت.

منبع پژوهشی درباره رصدخانه مراغه و نقش خواجه نصیر:
https://en.wikipedia.org/wiki/Maragheh_observatory

اهمیت خواجه نصیر در این است که در یکی از تاریک‌ترین دوره‌های تاریخ ایران، یعنی پس از یورش مغول، به جای تسلیم شدن به ویرانی، راه نهادسازی علمی را انتخاب کرد. او فهمیده بود که تمدن فقط با شمشیر حفظ نمی‌شود؛ کتابخانه، رصدخانه، مدرسه و دانش نیز ابزارهای دفاع از یک ملت هستند.

۲۹ می در تاریخ ایران و جهان؛ آثار خواجه نصیرالدین طوسی

خواجه نصیرالدین طوسی آثار فراوانی در حوزه‌های گوناگون نوشت. از مهم‌ترین آثار او می‌توان به این موارد اشاره کرد:

اخلاق ناصری در فلسفه اخلاق و سیاست
اساس‌الاقتباس در منطق
معیارالاشعار در عروض و قافیه
اوصاف‌الاشراف در عرفان و اخلاق
تحریر اقلیدس در هندسه
زیج ایلخانی در نجوم

اخلاق ناصری یکی از مهم‌ترین متون فارسی در حوزه اخلاق، سیاست، خانواده و تدبیر مدن است. این اثر نشان می‌دهد که خواجه نصیر فقط یک دانشمند فنی نبود؛ بلکه به جامعه، اخلاق، قدرت و تربیت انسان نیز توجه داشت.

۲۹ می در تاریخ ایران و جهان؛ چرا خواجه نصیر را «استاد بشر» نامیده‌اند؟

در برخی منابع و روایت‌های علمی، از خواجه نصیر با لقب استاد بشر یاد شده است. دلیل این لقب، گستردگی دانش او در چند حوزه مهم است: فلسفه، ریاضیات، نجوم، منطق، اخلاق، هندسه، کلام و ادبیات.

خواجه نصیر نمونه روشن متفکر ایرانی است که علم را فقط دانستن نمی‌دانست؛ بلکه آن را ابزاری برای حفظ تمدن، ساختن نهاد و مدیریت بحران تاریخی می‌دید.

۲۹ می در تاریخ ایران و جهان؛ شولوخوف و رمان «دُن آرام»

میخائیل شولوخوف، نویسنده بزرگ روس و خالق رمان حماسی دُن آرام، در ۲۴ می ۱۹۰۵ به دنیا آمد. هرچند زادروز او چند روز پیش از ۲۹ می است، اما در این مجموعه روزشمار به مناسبت تاریخی همین بازه زمانی به او پرداخته شده است.

رمان «دُن آرام» یکی از آثار مهم ادبیات روسیه است. این اثر زندگی قزاق‌ها را در دوره جنگ جهانی اول، انقلاب بلشویکی و جنگ داخلی روسیه روایت می‌کند. شولوخوف در سال ۱۹۶۵ جایزه نوبل ادبیات را دریافت کرد.

منبع معرفی شولوخوف و جایزه نوبل او:
https://www.britannica.com/biography/Mikhail-Sholokhov

۲۹ می در تاریخ ایران و جهان؛ ادبیات و ناسیونالیسم روسی

اهمیت «دُن آرام» فقط ادبی نیست. این رمان در روان‌شناسی جمعی روس‌ها نیز اثر گذاشت و احساس میهن‌دوستی، تعلق به سرزمین و حافظه تاریخی قزاق‌ها را زنده کرد.

ادبیات در چنین سطحی فقط داستان نمی‌گوید؛ بلکه هویت ملی می‌سازد. دولت‌ها نیز معمولاً از چنین آثاری برای تقویت روایت رسمی، روحیه ملی و مقاومت در برابر تهدید خارجی استفاده می‌کنند.

۲۹ می در تاریخ ایران و جهان؛ پیش‌بینی طالس و پایان جنگ ایران و لیدی

بر پایه روایت برخی مورخان، ۲۹ می ۵۸۵ پیش از میلاد یکی از تاریخ‌های احتمالی خورشیدگرفتگی مشهوری است که طالس، دانشمند یونانی اهل میلتوس، آن را پیش‌بینی کرده بود. بسیاری از منابع جدید، تاریخ این خورشیدگرفتگی را ۲۸ می نوشته‌اند، اما در برخی روایت‌ها ۲۹ می نیز آمده است.

این خورشیدگرفتگی در جریان جنگ میان هوخشتره، شاه ماد، و پادشاهی لیدی در آناتولی رخ داد. میدان اصلی نبرد در نزدیکی رودخانه هالیس بود. هنگامی که خورشید گرفت، دو طرف جنگ را متوقف کردند و بعد از آن وارد مذاکره شدند.

منابع پیشنهادی درباره خورشیدگرفتگی طالس:
https://en.wikipedia.org/wiki/Eclipse_of_Thales
https://www.wired.com/2008/05/may-28-585-bc-predicted-solar-eclipse
https://arxiv.org/abs/1307.2095

۲۹ می در تاریخ ایران و جهان؛ علم چگونه جنگ را متوقف کرد؟

این رویداد از نظر تاریخ علم و سیاست اهمیت دارد. از یک سو، پیش‌بینی طالس از نخستین نمونه‌های مشهور پیش‌بینی علمی پدیده‌های آسمانی به شمار می‌رود. از سوی دیگر، همین پدیده طبیعی باعث توقف یک جنگ و آغاز روند صلح شد.

در تاریخ ایران و جهان، کمتر رویدادی را می‌توان یافت که در آن نجوم، جنگ، دیپلماسی و مرزبندی سیاسی این‌گونه در یک نقطه به هم رسیده باشند.

۲۹ می در تاریخ ایران و جهان؛ سقوط قسطنطنیه و آغاز عصر جدید

۲۹ می ۱۴۵۳ یکی از مهم‌ترین روزهای تاریخ جهان است. در این روز، سلطان محمد دوم عثمانی، معروف به محمد فاتح، پس از ۵۳ روز محاصره، شهر قسطنطنیه را تصرف کرد. با سقوط این شهر، امپراتوری روم شرقی یا بیزانس پایان یافت.

قسطنطنیه یکی از مهم‌ترین شهرهای جهان بود. این شهر از زمان کنستانتین بزرگ، مرکز شرقی امپراتوری روم به شمار می‌رفت و موقعیتی راهبردی میان اروپا و آسیا داشت.

منابع پیشنهادی درباره سقوط قسطنطنیه:
https://www.britannica.com/event/Fall-of-Constantinople-1453
https://en.wikipedia.org/wiki/Fall_of_Constantinople

۲۹ می در تاریخ ایران و جهان؛ سقوط قسطنطنیه و اثر آن بر ایران

سقوط قسطنطنیه فقط پایان یک امپراتوری نبود؛ آغاز یک زنجیره بزرگ تاریخی بود. پس از قدرت‌گیری عثمانی، توازن قدرت در شرق مدیترانه، بالکان و خاورمیانه تغییر کرد.

این تحول بر ایران نیز اثر گذاشت. با قدرت گرفتن عثمانیِ سنی، زمینه برای ظهور صفویه در ایران و شکل‌گیری دولت شیعی صفوی فراهم‌تر شد. اروپاییان نیز از رقابت ایران صفوی و عثمانی بهره بردند و کوشیدند با ابزار دیپلماسی، هر دو قدرت شرقی را تضعیف کنند.

از سوی دیگر، پس از سقوط قسطنطنیه، بسیاری از دانشمندان بیزانسی به ایتالیا رفتند و کتاب‌های علمی، فلسفی و ادبی یونانی، ایرانی و عربی را با خود بردند. این انتقال دانش، یکی از عوامل مهم آغاز رنسانس در اروپا بود.

۲۹ می در تاریخ ایران و جهان؛ گردباد سن‌لوئی و تلفات سنگین آن

در ۲۷ می ۱۸۹۶، گردبادی شدید در غرب ایالت میسوری آمریکا و منطقه شهر سن‌لوئی رخ داد. این گردباد صدها قربانی گرفت و خسارت سنگینی برجای گذاشت.

شهر سن‌لوئی در محل تلاقی رودهای می‌سی‌سی‌پی و میسوری ساخته شد و بعدها به دلیل نقش آن در مهاجرت از شرق آمریکا به غرب، «دروازه عبور» نام گرفت.

ایالت‌های مرکزی و جنوبی آمریکا به دلیل برخورد هوای سرد و خشک کانادا با هوای گرم و مرطوب خلیج مکزیک، همواره در معرض گردباد هستند. این منطقه به Tornado Alley یا گذرگاه گردباد معروف است.

منابع پیشنهادی درباره گردباد سن‌لوئی:
https://en.wikipedia.org/wiki/1896_St._Louis%E2%80%93East_St._Louis_tornado
https://www.weather.gov/lsx/1896_tornado

۲۹ می در تاریخ ایران و جهان؛ بلایای طبیعی و مدیریت بحران

گردبادهای آمریکا نشان می‌دهند که توسعه شهری بدون توجه به اقلیم، مصالح ساختمانی، هشدار سریع و آموزش عمومی می‌تواند هزینه انسانی و مالی سنگینی داشته باشد.

بلایای طبیعی فقط مسئله طبیعت نیستند؛ مسئله مدیریت، شهرسازی، عدالت اجتماعی و آمادگی نهادی نیز هستند.

۲۹ می در تاریخ ایران و جهان؛ نخستین پرواز جنگنده فانتوم اف ـ ۴

جنگنده فانتوم اف ـ ۴ در ۲۷ می ۱۹۵۸ نخستین پرواز آزمایشی خود را انجام داد. این جنگنده ساخت شرکت آمریکایی مک‌دانل بود و بعدها به یکی از مشهورترین هواپیماهای نظامی جنگ سرد تبدیل شد.

فانتوم ابتدا برای نیروی دریایی آمریکا طراحی شد، اما بعدها در نیروی هوایی نیز به کار گرفته شد. این جنگنده در جنگ ویتنام نقش مهمی داشت و به کشورهای مختلف، از جمله ایران، صادر شد.

منابع پیشنهادی درباره فانتوم اف ـ ۴:
https://en.wikipedia.org/wiki/McDonnell_Douglas_F-4_Phantom_II
https://vintageaviationnews.com/warbird-articles/today-in-aviation-history-first-flight-of-the-mcdonnell-douglas-f-4-phantom-ii.html

۲۹ می در تاریخ ایران و جهان؛ فانتوم و حافظه نیروی هوایی ایران

فانتوم در تاریخ نظامی ایران نامی آشناست. این جنگنده در نیروی هوایی ایران جایگاه مهمی داشت و بخشی از حافظه نظامی ایران معاصر، به‌ویژه در دوران جنگ ایران و عراق، با آن گره خورده است.

از نظر نمادین، فانتوم فقط یک هواپیما نبود؛ نشانه‌ای از دوره‌ای بود که ایران می‌کوشید نیروی هوایی مدرن و بازدارنده بسازد.

۲۹ می در تاریخ ایران و جهان؛ فرود ماتیاس رست در میدان سرخ

در ۲۸ می ۱۹۸۷، جوانی آلمانی به نام ماتیاس رست با یک هواپیمای سبک سسنا ۱۷۲ از فنلاند پرواز کرد، وارد حریم هوایی شوروی شد و در نزدیکی میدان سرخ مسکو فرود آمد.

این حادثه برای شوروی ضربه‌ای سنگین بود. کشوری که خود را ابرقدرت نظامی و پیشگام رقابت فضایی می‌دانست، نتوانسته بود یک هواپیمای کوچک غیرمسلح را به‌موقع رهگیری و متوقف کند.

منابع پیشنهادی درباره ماتیاس رست:
https://www.wired.com/2009/05/dayintech-0528/
https://time.com/3889327/drones-mathias-rust-red-square/

۲۹ می در تاریخ ایران و جهان؛ ضربه روانی به اعتبار شوروی

میخائیل گورباچف از این حادثه برای کنار زدن بخشی از فرماندهان نظامی مخالف اصلاحات خود استفاده کرد. وزیر دفاع، فرمانده دفاع هوایی و شمار زیادی از افسران ارشد برکنار شدند.

این رویداد نشان داد که فروپاشی یک نظام سیاسی فقط با بحران اقتصادی آغاز نمی‌شود؛ گاهی یک حادثه نمادین، ضعف ساختاری و فرسودگی نهادی را در برابر افکار عمومی آشکار می‌کند.

۲۹ می در تاریخ ایران و جهان؛ ال‌گور و انتقاد از جنگ عراق

در ۲۸ می ۲۰۰۴، رسانه‌های آمریکا سخنرانی تند ال‌گور، معاون پیشین رئیس‌جمهوری آمریکا، در دانشگاه نیویورک را بازتاب دادند. او از سیاست دولت جورج بوش در عراق به‌شدت انتقاد کرد.

ال‌گور گفت دولت بوش با ارائه اطلاعات نادرست درباره سلاح‌های کشتار جمعی عراق و ارتباط حکومت صدام با القاعده، زمینه حمله نظامی به عراق را فراهم کرده بود. او همچنین به رسوایی زندان ابوغریب اشاره کرد و گفت مسئولیت چنین رفتاری را نمی‌توان فقط به چند سرباز رده‌پایین محدود کرد.

منبع پیشنهادی درباره سخنرانی ال‌گور:
https://www.c-span.org/video/?182043-1/us-policy-iraq

۲۹ می در تاریخ ایران و جهان؛ جنگ عراق و بحران مشروعیت آمریکا

جنگ عراق فقط یک بحران خارجی برای آمریکا نبود؛ در داخل این کشور نیز مشروعیت سیاسی، اخلاقی و حقوقی دولت بوش را زیر سؤال برد.

این جنگ نشان داد که حتی قدرت‌های بزرگ نیز اگر بر پایه اطلاعات نادرست یا روایت‌سازی امنیتی وارد جنگ شوند، هزینه بلندمدت آن را در اعتماد عمومی، اعتبار بین‌المللی و ثبات منطقه‌ای می‌پردازند.

۲۹ می در تاریخ ایران و جهان؛ شورش جامائیکا و حمایت از سردسته باند مواد مخدر

تا ۲۸ می ۲۰۱۰، درگیری میان نیروهای امنیتی جامائیکا و ساکنان منطقه تریولی در نزدیکی کینگستون به ده‌ها کشته انجامید. دلیل درگیری، تلاش دولت برای بازداشت و استرداد کریستوفر کوک، سردسته یک باند قاچاق مواد مخدر، به آمریکا بود.

بخشی از مردم فقیر منطقه از او حمایت کردند و در برابر نیروهای دولتی ایستادند. این رویداد پرسشی مهم ایجاد کرد: چرا مردم فقیر از یک سردسته باند قاچاق حمایت می‌کنند؟

منابع پیشنهادی درباره بحران جامائیکا:
https://en.wikipedia.org/wiki/2010_Kingston_unrest
https://www.theguardian.com/world/2010/may/27/jamaica-kingston-tivoli-gardens-deaths

۲۹ می در تاریخ ایران و جهان؛ وقتی دولت غایب می‌شود

پاسخ را باید در فقر، ضعف دولت، نبود خدمات اجتماعی و نفوذ شبکه‌های غیررسمی قدرت جست‌وجو کرد. وقتی دولت در زندگی روزمره مردم غایب می‌شود، گاهی باندهای محلی نقش دولت غیررسمی را بازی می‌کنند.

این وضعیت نشان می‌دهد امنیت فقط با پلیس و ارتش برقرار نمی‌شود؛ امنیت پایدار نیازمند عدالت اجتماعی، خدمات عمومی، اقتصاد سالم و اعتماد میان مردم و دولت است.

۲۹ می در تاریخ ایران و جهان؛ شمار سلاح‌های اتمی انگلستان

در ۲۷ می ۲۰۱۰، دولت بریتانیا اعلام کرد که این کشور ۲۲۵ سلاح هسته‌ای در اختیار دارد و از این تعداد، ۱۶۰ کلاهک آماده استفاده عملیاتی هستند.

این اعلامیه بخشی از سیاست شفاف‌سازی محدود درباره توان هسته‌ای بریتانیا بود. با این حال، وجود صدها سلاح هسته‌ای در دست قدرت‌های بزرگ نشان می‌دهد که نظم جهانی هنوز بر پایه بازدارندگی اتمی و ترس متقابل بنا شده است.

منبع پیشنهادی درباره توان هسته‌ای بریتانیا:
https://en.wikipedia.org/wiki/Nuclear_weapons_of_the_United_Kingdom

۲۹ می در تاریخ ایران و جهان؛ بازدارندگی اتمی و نظم جهانی

بازدارندگی هسته‌ای از یک سو مانع جنگ مستقیم میان قدرت‌های بزرگ شده است؛ اما از سوی دیگر، جهان را در وضعیت دائمی خطر نگه داشته است.

قدرت اتمی نشانه امنیت مطلق نیست؛ نشانه آن است که سیاست جهانی هنوز نتوانسته از منطق تهدید متقابل عبور کند.

۲۹ می در تاریخ ایران و جهان؛ ملکه زیبایی و باند قاچاق مواد مخدر

در ۲۶ می ۲۰۱۰، انجی سانکلمنته والنسیا، ملکه زیبایی سال ۲۰۰۰ کلمبیا، در آرژانتین به اتهام ارتباط با قاچاق مواد مخدر بازداشت شد.

او متهم بود که شبکه‌ای از زنان را برای انتقال مواد مخدر سازمان‌دهی کرده است. این پرونده نشان داد که شبکه‌های قاچاق، برای پنهان‌سازی فعالیت خود، از ظاهر اجتماعی، شهرت، جذابیت رسانه‌ای و چهره‌های غیرمنتظره استفاده می‌کنند.

منبع پیشنهادی درباره این پرونده:
https://en.wikipedia.org/wiki/Angie_Sanclemente_Valencia

۲۹ می در تاریخ ایران و جهان؛ جرم سازمان‌یافته و چهره‌های رسانه‌ای

جرم سازمان‌یافته فقط در حاشیه‌های تاریک جامعه فعالیت نمی‌کند. گاهی از شهرت، زیبایی، مدلینگ، تجارت ظاهراً قانونی و روابط بین‌المللی برای پوشاندن شبکه‌های غیرقانونی استفاده می‌شود.

۲۹ می در تاریخ ایران و جهان؛ درفش کاویان و حافظه ملی ایران

درفش کاویان، پرچم تاریخی ایران باستان، برای قرن‌ها نماد ارتش، دولت و هویت سیاسی ایران بود. در روایت‌های تاریخی، این درفش با اسطوره کاوه آهنگر و قیام علیه ضحاک پیوند دارد و بعدها به نماد پادشاهی و سپاه ایران تبدیل شد.

در جنگ‌های ایران و روم، گرفتن یا نابود کردن درفش کاویان برای دشمنان ایران اهمیت روانی داشت، زیرا این پرچم فقط نشانه نظامی نبود؛ نماد روحیه سپاه و اقتدار سیاسی ایران بود.

منبع پیشنهادی درباره درفش کاویان:
https://en.wikipedia.org/wiki/Derafsh_Kaviani

۲۹ می در تاریخ ایران و جهان؛ پرچم فقط پارچه نیست

درفش کاویان یادآور این نکته است که نمادهای ملی فقط تزئینات تاریخی نیستند. پرچم، سرود، نشان و اسطوره‌های ملی، بخشی از روان جمعی یک ملت‌اند.

وقتی ملتی نمادهای خود را فراموش کند، بخشی از حافظه سیاسی و تاریخی خود را از دست می‌دهد. شناخت نمادها، بخشی از دفاع فرهنگی از هویت ملی است.

۲۹ می در تاریخ ایران و جهان؛ چند رویداد کوتاه دیگر

در سال ۱۷۲۷، پتر دوم، نوه پتر بزرگ، تزار روسیه شد.

در سال ۱۸۶۷، پادشاه اتریش عنوان امپراتور اتریش ـ هنگری را به دست آورد و ساختار دوگانه اتریش ـ مجارستان شکل گرفت.

در سال ۱۸۸۰، اسوالد اشپنگلر، فیلسوف و تاریخ‌نگار آلمانی، به دنیا آمد. او نویسنده کتاب زوال غرب بود و درباره چرخه رشد و انحطاط تمدن‌ها نظریه‌پردازی کرد.
https://www.britannica.com/biography/Oswald-Spengler

در سال ۱۹۰۳، الکساندر یکم، پادشاه صربستان، و همسرش در کاخ سلطنتی بلگراد در جریان توطئه یک واحد نظامی کشته شدند.

در سال ۱۹۱۷، جان اف. کندی، سی‌وپنجمین رئیس‌جمهوری آمریکا، به دنیا آمد. او در ۲۲ نوامبر ۱۹۶۳ در دالاس ترور شد.
https://www.britannica.com/biography/John-F-Kennedy

در سال ۱۹۱۸، ارمنیان در نبرد سردارآباد ارتش عثمانی را شکست دادند. این نبرد در حفظ موجودیت سیاسی ارمنستان اهمیت فراوان داشت.
https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Sardarabad

در سال ۱۹۴۰، در جریان جنگ جهانی دوم، نیروهای آلمان تصرف بلژیک را کامل کردند و شهر لیل در فرانسه را نیز به تصرف درآوردند.

در سال ۱۹۴۳، در جریان جنگ جهانی دوم، گوشت و پنیر در آمریکا جیره‌بندی شد.

در سال ۱۹۷۲، سه عضو گارد سرخ ژاپن در فرودگاه تل‌آویو حمله مسلحانه انجام دادند که به کشته و زخمی شدن ده‌ها نفر انجامید.
https://en.wikipedia.org/wiki/Lod_Airport_massacre

در سال ۱۹۸۵، در جریان درگیری هواداران فوتبال در ورزشگاه هیزل بروکسل، ۳۹ نفر کشته شدند.
https://en.wikipedia.org/wiki/Heysel_Stadium_disaster

جمع‌بندی تحلیلی؛ ۲۹ می در تاریخ ایران و جهان چه می‌گوید؟

رویدادهای ۲۹ می نشان می‌دهد که تاریخ بر سه محور اصلی می‌چرخد: دانش، قدرت و روایت.

در ایران، خواجه نصیرالدین طوسی نشان می‌دهد که حتی در دوران یورش مغول نیز می‌توان با دانش و نهادسازی از فروپاشی کامل تمدن جلوگیری کرد. درفش کاویان نیز یادآور این است که نمادهای ملی فقط نشانه‌های تزئینی نیستند؛ بلکه بخشی از روان جمعی و اراده سیاسی یک ملت‌اند.

در جهان، سقوط قسطنطنیه، آغاز عصر جدید، گسترش استعمار، جنگ عراق، فروپاشی شوروی و نقش رسانه در پرونده‌های سیاسی نشان می‌دهد که هیچ رویدادی در خلأ رخ نمی‌دهد. هر تصمیم نظامی، هر شکست نهادی و هر روایت رسانه‌ای می‌تواند مسیر چند دهه یا حتی چند قرن آینده را تغییر دهد.

نکته کلیدی این روز آن است که ملتی که دانش خود را حفظ کند، نمادهای ملی خود را بشناسد و روایت تاریخی خود را به دیگران واگذار نکند، در برابر فشار خارجی و فرسایش داخلی مقاوم‌تر خواهد بود.