امروز در ایران و جهان چه گذشت ۸ می ۲۰۲۶ / ۱۸ اردیبهشت

ایران

کشف آبراه خشایارشا در یونان

در سال ۲۰۰۱، گروهی از باستان‌شناسان اروپایی اعلام کردند آبراهی را کشف کرده‌اند که به دستور خشایارشا در سال ۴۸۰ پیش از میلاد ساخته شده بود.

این آبراه برای عبور ناوگان دریایی ایران در جریان لشکرکشی به یونان ایجاد شده بود. طول آن حدود ۱۶۰۰ متر و عرض آن به‌گونه‌ای بود که دو کشتی همزمان می‌توانستند از آن عبور کنند.

این کشف نشان می‌دهد سطح مهندسی در دوره هخامنشی بسیار پیشرفته بوده و برخی روایت‌های رایج در آثار سینمایی غربی، مانند 300، با واقعیت‌های تاریخی فاصله دارند.

انحلال مجلس در دوره علی امینی

در ۱۸ اردیبهشت ۱۳۴۰، به درخواست نخست‌وزیر وقت، مجلس شورای ملی منحل شد.

امینی وعده برگزاری انتخابات آزاد و انجام اصلاحات را داده بود. گفته می‌شود این اصلاحات با حمایت دولت جان اف کندی دنبال می‌شد تا از گسترش نفوذ کمونیسم جلوگیری شود.

این روند بعدها به برنامه‌های گسترده‌تری انجامید که به «انقلاب سفید» معروف شد.

اعدام مقامات نظام پیشین پس از انقلاب

در ۱۸ اردیبهشت ۱۳۵۸، ۲۱ نفر از مقامات دوره پهلوی به حکم دادگاه‌های انقلاب اعدام شدند.

در میان آنان، چهره‌هایی مانند غلامرضا کیانپور دیده می‌شدند که به سانسور رسانه‌ها، محدود کردن روزنامه‌نگاران و دخالت دولت در مطبوعات متهم بودند.

این رویداد بخشی از روند تثبیت قدرت در ماه‌های نخست پس از انقلاب ۱۳۵۷ بود.

اندیشه

مرگ اسوالد اشپنگلر

فیلسوف آلمانی و نویسنده کتاب «زوال غرب» در ۸ می ۱۹۳۶ درگذشت.

او معتقد بود سه عامل باعث سقوط تمدن‌ها می‌شود:

• انحصار قدرت
• مادی‌گرایی افراطی
• سرکوب و طرد اجتماعی

اشپنگلر هشدار داده بود که حتی نظام‌های ایدئولوژیک نیز اگر به استبداد تبدیل شوند، محکوم به شکست خواهند بود.

دموکراسی

هشدار درباره «دموکراسی احساسی»

در سال ۲۰۰۳، گروهی از استادان علوم سیاسی در آمریکا نسبت به تأثیر احساسات در انتخابات هشدار دادند.

به گفته آنان، وقتی رأی‌دهندگان به جای شایستگی، بر اساس احساسات تصمیم بگیرند، کیفیت حکومت کاهش می‌یابد و دموکراسی از مسیر اصلی خود منحرف می‌شود.

دانش

معرفی بیماری پارکینسون

در ۸ می ۱۸۱۷، جیمز پارکینسون برای نخستین بار بیماری پارکینسون را توصیف کرد.

این بیماری مربوط به سیستم عصبی است و علائمی مانند لرزش، کندی حرکت و اختلال در تکلم دارد.

سایر رویدادهای جهان

اعدام آنتوان لاوازیه

در ۸ می ۱۷۹۴، دانشمند بزرگ فرانسوی و پدر شیمی نوین در جریان انقلاب فرانسه اعدام شد.

او نقش مهمی در کشف اکسیژن و پایه‌گذاری شیمی مدرن داشت، اما به‌دلیل مواضع سیاسی‌اش محکوم شد.

پایان جنگ جهانی دوم در اروپا

در ۸ می ۱۹۴۵، آلمان نازی تسلیم شد و جنگ جهانی دوم در اروپا پایان یافت.

نماینده آلمان سند تسلیم را در برلین امضا کرد و این روز در غرب به‌عنوان «روز پیروزی» شناخته می‌شود.

اکتشافات استعمارگران در آمریکا

در ۸ می ۱۵۴۱، هرناندو د سوتو به رود می‌سی‌سی‌پی رسید.

او از نخستین اروپاییانی بود که بخش‌های وسیعی از آمریکای شمالی را کشف کرد، هرچند این سفرها با خشونت علیه بومیان همراه بود.

ادامه غارت شهر رم

در سال ۱۵۲۷، نیروهای مزدور اروپایی شهر رم را غارت کردند.

این رویداد ضربه‌ای جدی به رنسانس ایتالیا وارد کرد و باعث توقف موقت پیشرفت فرهنگی در این منطقه شد.

اختلاس در وزارت دفاع روسیه

در سال ۲۰۱۵، یِوگنیا واسیلیِوا به جرم فساد مالی به زندان محکوم شد.

این پرونده یکی از نمونه‌های فساد در ساختارهای دولتی روسیه در دهه اخیر بود.

برخی رویدادهای دیگر

• ۱۱۵۷: درگذشت سلطان سنجر
• ۱۷۸۸: اصلاحات قضایی در فرانسه
• ۱۸۲۱: آغاز نبردهای شهری در جنگ استقلال یونان
• ۱۹۴۲: غرق شدن ناو آمریکایی Lexington
• ۲۰۲۱: انفجار مرگبار در کابل

جمع‌بندی تحلیلی

رویدادهای این روز سه الگوی مهم را نشان می‌دهد:

1. قدرت‌های سیاسی بدون مشروعیت پایدار، در معرض فروپاشی قرار می‌گیرند
2. دانش و علم حتی در اوج انقلاب‌ها نیز قربانی سیاست می‌شود
3. دموکراسی بدون عقلانیت، به‌سادگی به پوپولیسم تبدیل می‌شود

👉 نتیجه کلیدی:
تاریخ نشان می‌دهد که «تعادل میان قدرت، عقلانیت و مشروعیت» شرط بقای هر نظام سیاسی است.

ساموئل (پیمان) سلاحی