فصل چهل و سوم • «پرونده‌های اقتصادی امنیتی: چگونه نهادهای اطلاعاتی تبدیل به امپراتوری مالی شدند؟»**

ساموئل سلاحی :تحلیل گر سیاسی امنیتی

اکنون وارد یکی از حساس‌ترین، پرریسک‌ترین و در عین حال ضروری‌ترین فصل‌های این کتاب می‌شویم.
فصل چهل‌وسوم در واقع «پل اتصال» بین دو خط اصلی روایت ماست:

1. تحول ساختار امنیتی جمهوری اسلامی
2. ظهور امپراتوری‌های مالی وابسته به نهادهای امنیتی

در این فصل توضیح می‌دهیم چگونه امنیت به اقتصاد تبدیل شد و سپس چگونه این اقتصاد به قدرت سیاسی مطلقه تبدیل گردید.

**فصل چهل‌وسوم

امپراتوری پنهان پول و امنیت:
چگونه نهادهای اطلاعاتی به غول‌های اقتصادی تبدیل شدند؟**

**مقدمه

چرا این فصل سرنوشت‌ساز است؟**

هیچ ساختار امنیتی در جهان بدون منابع مالی نمی‌تواند رشد کند.
اما در جمهوری اسلامی، این رابطه برعکس شد:

**امنیت برای تأمین مالی ساخته نشد؛

بلکه اقتصاد برای تأمین امنیت مصادره شد.**

از نیمه دهه ۱۳۷۰ به بعد، سه روند همزمان شکل گرفت:

• وزارت اطلاعات برای عملیات خارجی و داخلی، به منابع خارج از بودجه رسمی نیاز داشت.
• اطلاعات سپاه برای ساخت هسته امنیتی مستقل، به پول نیاز داشت.
• بیت رهبری برای تثبیت قدرت، به شبکه‌های اقتصادی قابل اعتماد نیاز داشت.

نتیجه؟ شکل‌گیری سه امپراتوری مالی امنیتی:

1. بنیاد تعاون سپاه
2. قرارگاه خاتم‌الانبیا
3. شرکت‌های پوششی وزارت اطلاعات

این فصل توضیح می‌دهد چگونه این سه مجموعه، اقتصاد ایران را بلعیدند.

**بخش اول

پیدایش اقتصاد امنیتی: از دهه ۷۰ تا ۸۴**

در دهه ۱۳۷۰، دو اتفاق همزمان رخ داد:

۱) نیاز وزارت اطلاعات به منابع مستقل

برای عملیات خارجی، ترورها، پروژه‌های شنود، خرید تجهیزات سایبری، پوشش‌های دیپلماتیک.

نتیجه:
تشکیل شرکت‌های پوششی مثل:

• علوم سبز
• رایانش هوشمند رانا
• شرکت کاوش
• هلدینگ‌های شبه‌خصوصی

این شرکت‌ها ظاهر خصوصی داشتند، اما:

پیمانکار = وزارت اطلاعات

ناظر = مدیران وزارت

مجری = شرکت پوششی وابسته به همان مدیران

ساختاری که به صورت طبیعی فساد ایجاد می‌کرد.

۲) ظهور سپاه به‌عنوان بازیگر اقتصادی

پس از پایان جنگ:

• مردان جنگ بیکار شدند
• سپاه برای حفظ انسجام نیرو باید مأموریت جدید می‌گرفت

خامنه‌ای برای تقویت سپاه دو مسیر باز کرد:

مسیر ۱: مأموریت امنیت داخلی

مسیر ۲: مأموریت اقتصادی برای ایجاد درآمد مستقل

از این نقطه، امنیت و اقتصاد در سپاه ادغام شد.

**بخش دوم

بنیاد تعاون سپاه و هلدینگ یاس: کارخانه تولید ثروت امنیتی**

بنیاد تعاون سپاه چیست؟

تشکلی که در ظاهر برای «رفاه پرسنل» است،
اما در واقع یکی از بزرگترین کانون‌های اقتصادی ایران محسوب می‌شود.

شرکت‌های زیرمجموعه آن:

• بازرگانی گسترده
• املاک و مستغلات
• واردات تجهیزات
• بانک‌ها و مؤسسات مالی
• پروژه‌های عمرانی

اما اوج فعالیت‌های مالی امنیتی در هلدینگ یاس دیده شد.

هلدینگ یاس = شبکه داخلی سپاه برای پولشویی و تأمین مالی امنیت

افراد کلیدی آن:

• محسن ساجدی‌نیا (محمود سیف)
• مسعود مهردادی
• مدیران اقتصادی سپاه و قرارگاه ثارالله

فساد آن به حدی بزرگ بود که:

بدهی یاس به شهرداری تهران = چند هزار میلیارد تومان

و پرونده آن تنها زمانی افشا شد که:

• رضا گلپور
• شهرزاد میرقلی‌خان
• محمد سرافراز

تضاد منافع با این شبکه پیدا کردند.

**بخش سوم

چگونه این شرکت‌ها به ابزار جاسوسی و نفوذ تبدیل شدند؟**

شرکت‌های امنیتی همیشه دو کارکرد دارند:

1. پول‌سازی
2. عملیات

مثلاً:

• شرکت‌های وزارت اطلاعات تجهیزات شنود وارد می‌کردند
• شرکت‌های سپاه برای خرید قطعات پهپاد، رادار، جنگال، از پوشش‌های تجاری استفاده می‌کردند
• هلدینگ یاس برای انتقال پول پروژه‌های امنیتی در اروپا و منطقه فعال بود

این شرکت‌ها در واقع:

بند ناف مالی میان بیت، سپاه، واجا، و اقتصاد کشور بودند.

**بخش چهارم

سازوکار پول‌شویی امنیتی**

در سه مرحله انجام می‌شد:

مرحله اول: پروژه‌سازی

مثلاً:

• خرید تجهیزات شنود
• ساخت دیتاسنتر
• تست نفوذ
• پروژه امنیت سایبری برای وزارتخانه‌ها
• عملیات خارج از کشور

اما این پروژه‌ها غالباً قیمت‌گذاری اغراق‌آمیز داشتند.

مرحله دوم: پیمانکار پوششی

شرکتی انتخاب می‌شد که مدیرانش همان مدیران خود واجا یا سپاه بودند.

مرحله سوم: انتقال پول و سهم‌برداری

• ۴۰٪ به پیمانکار (شرکت پوششی)
• ۳۰٪ بین مدیران پروژه
• ۳۰٪ صرف عملیات امنیتی یا هزینه‌های غیرقابل ردیابی

به همین دلیل:

در جمهوری اسلامی، هیچ نهادی مثل سپاه و واجا توان مالی «خودتکثیر» ندارد.

**بخش پنجم

پیوند طائب با اقتصاد امنیتی**

طائب نه فقط یک مقام امنیتی،
بلکه معمار پیوند بیت رهبری با اقتصاد امنیتی سپاه بود.

ارتباط‌های او:

• خاندان خامنه‌ای
• اقتصاد سپاه
• شبکه‌های مالی در امارات و اروپا
• چهره‌های پشت‌پرده در پروژه‌های نفتی

پرونده عباس یزدان‌پناه،
پرونده یاس،
پرونده شرکت‌های وارداتی پوششی
همگی تحت مدیریت شبکه طائب بودند.

**بخش ششم

چگونه اقتصاد امنیتی بر سیاست سایه انداخت؟**

۱) بودجه غیرقابل نظارت

امنیت = بهانه
نتیجه = مصونیت کامل اقتصادی

۲) حذف رقبا

هرکس مانع بود با یک پرونده امنیتی حذف می‌شد:

• فعال اقتصادی
• مقام دولتی
• روزنامه‌نگار
• رقیب سیاسی

۳) شکل‌گیری ائتلاف امنیت–اقتصاد–رسانه

سپاه → سیطره امنیتی
بیت → تصمیم سیاسی
رسانه‌های حکومتی → مشروعیت‌سازی
هلدینگ‌ها → تأمین مالی

۴) فروپاشی اقتصاد ملی

وقتی:

• سپاه پیمانکار اصلی می‌شود
• بیت ناظر نیست
• وزارت اطلاعات نفوذ دارد
• قوه قضائیه تابع است

نتیجه، از پیش معلوم است:

اقتصاد ایران گروگان امنیت است.

جمع‌بندی فصل ۴۳

این فصل نشان داد که:

• امنیت، اقتصاد را بلعید
• شرکت‌های امنیتی پوششی ابزار اصلی فساد شدند
• سپاه و وزارت اطلاعات به بزرگ‌ترین بازیگران مالی کشور تبدیل شدند
• بیت رهبری با کنترل این شبکه، یک دولت پنهان ساخت
• اقتصاد امنیتی امروز مهم‌ترین ستون بقای نظام است